Bloggfęrslur mįnašarins, jśnķ 2014

Vį ķ véum?

Skólabörn eiga stundum erfitt meš aš lęra sporin og finna taktinn ķ menntavalsinum. Geta žį veriš dofin og dreymin eša śthverf og ógnandi skólastarfinu.
Greining į vandanum leišir gjarnan ķ ljós aš börnin séu haldin athyglisbresti, ADD, eša athyglisbresti meš ofvirkni, ADHD. Viš slķkum röskunum finnast lyf sem sögš eru virka, – eru žaš gešlyf og er žvķ um gešraskanir aš ręša. Algengasta lyfiš viš žessum röskunum er ritalķn, (methylphenidat.)
Finni barniš fyrir depurš, kvķša eša žunglyndi, mį bęta žar śr meš „glešipillum“ og hugmyndaflug – myndręnt sem hljóšręnt – mį slį nišur meš gešklofalyfi!

Žaš getur ekki veriš heilbrigt aš sjśkdómsgreina börn sem fljóta ekki fyrirhafnarlķtiš eftir flęšilķnu skólakerfisins og slį sķšan į sjįlfstęši žeirra, frumkvęši og lķfskraft meš lamandi blöndu gešlyfja.
Įrgangarašaš hlżšnikerfi skyldunįmsins brżtur žannig nišur frumkvęši og sköpunargleši žeirra nemenda sem illa una einslitri, stašlašri ķtrošslu.

Nįmsstķll barna er mismunandi. Mörg una almennu uppleggi skólans. Žau hugsa ķ/meš oršum. Öšrum hentar betur myndręn framsetning – žau hugsa ķ myndum. Svo eru žau – gjarnan myndręn – sem geta ekki hugsaš nema aš vera į hreyfingu.
Žaš eru einkum myndręn börn meš rķka hreyfižörf sem eru greind meš gešraskanir, (annars mętti ekki gefa žeim gešlyf?), og sett į ritalķn.

Mešal žeirra, sem ašhyllast slķk vinnubrögš, er žvķ haldiš fram aš ADHD sé alvarlegur sjśkdómur, enginn gešsjśkdómur sem hrjįi börn sé jafn vel rannsakašur og ofvirkni og aš meira sé vitaš um verkan ritalķns į börn en öll önnur gešlyf sem žeim eru gefin.
Žį er einnig varaš viš żmsum sértrśarsöfnušum og einstaklingum sem ekki séu vandir aš viršingu sinni og reyni meš lygum, rangfęrslum og śtśrsnśningi į rannsóknarnišurstöšum aš sį vafa um ritalķn og verkan žess.

Lyfjafręšin segir okkur aftur į móti, aš žaš sé ekki žekkt hvaš valdi ADHD né heldur hvernig methylphenidat og önnur sambęrileg lyf verki į sjśkdóminn. Žó sé žaš vitaš aš žessi efni leiši til aukinna įhrifa taugabošefnanna dópamķns, noradrenalķns og serótónķns ķ mištaugakerfinu.

ADHD samtökin halda žvķ fram aš ADHD sé taugažroskaröskun, sem komi yfirleitt fram fyrir 7 įra aldur, orsakir séu ķ flestum tilfellum lķffręšilegar og rannsóknir bendi til truflana ķ bošefnakerfi heila er snżr aš stjórn hegšunar.
Samtökin segja ADHD ekki sjśkdóm og žvķ śtilokaš aš lękna, en draga megi śr einkennum og halda ķ skefjum.

Ķ Lęknablašinu hefur komiš fram, aš fjölgun įvķsana į methylphenidat į tķmabilinu 2003-2012 hafi numiš 160% hjį börnum og 480% hjį fulloršnum.
Methylphenidat er sagt mjög hęttulegt lyf vegna žeirrar miklu fķknar sem žaš getur valdiš. Žaš sé misnotaš af nokkur hundruš sprautufķklum hér į landi og öšrum hópi sem sé sennilega mun stęrri og taki lyfiš inn eša ķ nefiš.

Žį er žaš athyglisvert aš įriš 2012 nam notkun methylfenidata hér į landi 17,4 skömmtum į dag fyrir hverja 1000 ķbśa samanboriš viš 6,7 ķ Noregi, 7,0 ķ Danmörku og 7,7 ķ Svķžjóš.
Į sama tķma er ritalķn oršiš vinsęlast fķkniefni sprautufķkla į Ķslandi!


Betri skóli kostar minna.


Undanfarin misseri hefur nokkur umręša oršiš um sérkennslu ķ skólum landsins. Vakti žaš athygli aš 27,5% grunnskólanema voru ķ sérkennslu og var lķtill munur į milli įrganga. Ekki liggja fyrir tölur um kostnaš einstakra sveitarfélaga af sérkennslunni en kostnašur Reykjavķkurborgar af sérkennslu ķ grunnskólum var įętlašur um eitt žśsund og žrjś hundruš milljónir króna, (1.300.287.000,00 kr.), į skólaįrinu.
Heildarfjöldi sérkennslunemenda ķ grunnskólum borgarinnar var um 3700 og kostnašur į sérkennslunemananda žį aš mešaltali um 350 žśsund krónur į įri.
Rętt var um tilgang og įrangur sérkennslunnar og žį einkum horft til lestrarfęrni nemenda.
Kom fram, aš um 23,2% 15 įra drengja og 9% stślkna gętu ekki lesiš sér aš gagni viš lok grunnskóla.
Ętla mį aš nemendur, sem ekki geta lesiš sér aš gagni, njóti sérkennslu og gęti žį ólęs nemandi kostaš um 350 žśsund krónur į įri hverju ķ sérkennslu, eša um 3,5 milljónir į tķu įra skólaferli.
Rķki jöfnušur ķ skólamįlum hér į landi mį ętla kostnaš vegna sérkennslu į landinu öllu um 3,9 milljarša į įri.
Ljóst er aš įrangur almennrar lestrarkennslu er óvišunandi og viršist sérkennslan ekki duga til śrbóta žar sem um fjóršungur 15 įra drengja ķ grunnskólum Reykjavķkur er talinn ófęr um aš lesa sér aš gagni.
Sérkennslu viršist einkum ętlaš aš męta sértękum nįmserfišleikum svo sem lesblindu, athyglisbresti og ofvirkni, en einnig er žar gripiš til lyfja, gešlyfja, til aš bęta stöšu žeirra sem sagšir eru ofvirkir og/eša meš athyglisbrest.
Kostnašur vegna gešlyfja, sem börnum, (og fulloršnum), sem eru sögš vera meš athyglisbrest og ofvirkni, eru gefin, fer ört vaxandi og er nś vęntanlega um milljaršur króna, (hlutur Sjśkratrygginga Ķslands).
Beinn og óbeinn kostnašur rķkis og sveitarfélaga af žvķ aš bregšast viš meintum nįmserfišleikum grunnskólanemenda viršist žvķ oršinn vel į fimmta milljarš króna į įri. Įrangurinn getur varla talist įsęttanlegur ef um fjóršungur drengja getur ekki lesiš sér aš gagni viš lok grunnskóla og žeim fjölgar sķfellt sem žarfnast gešlyfja viš athyglisbresti og ofvirkni į fulloršinsaldri.

Lesblinda er ekki mešfędd, ekki sjśkdómur, ekki óbętanlegur įgalli; lesblindan er eiginlega veittur įverki, afleišing misheppnašrar lestrarkennslu.
En žaš er hęgt aš bęta skašann, hreinsa sįriš, heila meiniš og kenna lesturinn meš ašferšum sem falla aš nįmsstķl hins "lesblinda." Žaš er sem sagt hęgt aš "leišrétta" lesblinduna.
Mikilvęgara er žó, aš meš žvķ aš leggja lestrarkennsluna frį upphafi aš nįmsstķl og žroska nemenda, er hęgt aš fyrirbyggja aš žeir villist śt ķ lesblindufeniš og sitji žar fastir.
Hér er žvķ hęgt aš gjörbreyta lķfi "lesblindra" ungmenna og forša žeim yngstu frį feninu og draga um leiš śr rekstrarkostnaši grunnskólans.
Af žeirri fjįrhęš sem variš er til sérkennslu mį ętla aš verulegur hluti fari til lestrarkennslu "lesblindra." Meš žvķ aš leišrétta įunna lesblindu og fyrirbyggja sķšan frekari "lesblinduframleišslu" mį žvķ spara gķfurlegar fjįrhęšir ķ sérkennslu og bęta um leiš įrangur skólastarfs og almennrar kennslu. Ešlilegt vęri aš bjarga fyrst žeim, sem eru aš ljśka grunnskólanįmi, og vinna sķšan frį bįšum endum, leišrétta žį eldri og fyrirbyggja aš yngri börnin lendi ķ lesblindunni.
Žó mikilvęgt sé aš draga śr kostnaši er žaš ekki markmišiš, heldur hitt aš gera ungum snillingum skólagönguna įnęgjulega og koma žeim heilum og skapandi śt ķ lķfiš. Žaš mį fękka sérkennslunemendum um 70-90% og fęra hundruš, jafnvel žśsundir milljóna śr marvašatrošslu sérkennslunnar yfir ķ flugsund og jafnvel dżfingar!
Lķfsglöšum, spurulum og skapandi ungmennum žarf ekki aš gefa gešlyf, aš undangenginni "gešröskunargreiningu," til aš aušvelda ašlögun žeirra aš samfélagi išnbyltingarinnar. Žau žurfa viršingu og traust til aš skapa žaš samfélag framtķšarinnar, sem viš sjįum ekki fyrir.
Viš getum žegar hafist handa. Lękkum framlög til sérkennslu um 2-10%, allt eftir stęrš sveitarfélags. Verjum žessum peningum til žróunar og umbóta. Komum lesblindum til bjargar, bętum sķšan lestrarkennsluna og tryggjum öllum lestrarfęrni į žeim tķma og meš žeim ašferšum sem hverjum hentar. Leggjum žannig lesblinduhugtakiš af.
Lögum kennsluašferšir og kennsluhętti aš gerš og getu hvers og eins og gefum öllum kost į aš njóta sértękra hęfileika sinna, hvort sem nįmsstķll žeirra er "VHSH" eša "HHFS" (vinsti heila sitja og hlusta eša hęgri heila fara og skoša). Žannig mį śtrżma ofvirknigreiningum og gešlyfjagjöfum fullfrķskra barna og unglinga. Ritalķn gerir aldrei hęgri heila barn aš vinstri heila barni en getur komiš ķ veg fyrir aš hęgri heila barn blómstri og njóti einstakra hęfileika sinna.
Sinnum sķšan žeim sem sannarlega žurfa į sérkennslu aš halda vegna greinanlegra fatlana og žeim, sannanlega veiku einstaklingum, sem ofvirknigreiningar og gešlyfjagjafir hafa brugšist og komiš ķ veg fyrir aš fengju raunverulega śrbót meina sinna.
Į fįum įrum getum viš breytt grunnskólanum ķ skóla įn tapara og skóla įn lyfja, - og sparaš milljarša!


Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband