Mega rß­herrar lj˙ga?

Undanfarnar vikur og mßnu­i hafa or­i­ nokkrar umrŠ­ur um sanns÷gli rß­herra og rß­vendni svo og um ßbyrg­ forst÷­umanna rÝkisstofnana er snřr a­ ■vÝ a­ halda kostna­i innan fjßrlagaheimilda. Rß­herrar hafa veri­ saka­ir um a­ lj˙ga a­ ■ingi og ■jˇ­ og rß­vandir ■ingmenn hafa tala­ um a­ reka ■yrfti ˙r starfi ■ß forst÷­umenn rÝkisstofnana sem fara fram yfir ß fjßrl÷gum. Ůessi umrŠ­a snertir mig ˇnotalega ■ar sem Úg hef or­i­ illilega fyrir bar­inu ß ˇrß­v÷ndum og ˇsanns÷glum rß­herrum og embŠttism÷nnum. Írlagavaldar mÝnir lugu a­ ■jˇ­inni, lugu a­ ■ingheimi og lugu fyrir dˇmi. Ůjˇ­in tr˙­i lygunum, ■ingi­ var­i lygarnar og dˇmstˇllinn engdist. MÚr var innrŠtt dj˙p vir­ing fyrir mannkostum ■eirra og hŠfni sem kj÷rnir vŠru og skipa­ir til forsjßr okkur fßrß­um alm˙anum. RŠtur ■eirrar innrŠtingar tˇra enn ■ˇtt mj÷g hafi stofninn skekist og laufskr˙­i­ falli­ ß vegfer­ minni um mannheima, ■ß einkum vi­ kynni mÝn af stjˇrnmßlum og opinberri stjˇrnsřslu. Vi­ b˙um a­ s÷gn vi­ ■rÝskiptingu valdsins og a­skilna­ Ý l÷ggjafarvald, framkvŠmdavald og dˇmsvald. L÷ggjafinn setur samfÚlaginu l÷g, framkvŠmdavaldi­ sÚr um a­ l÷gum sÚ framfylgt og dˇmsvaldi­ ßkvar­ar l÷gmŠti gj÷r­a okkar og ■ß vi­url÷g vi­ frßvikum ef finnast. En er ■etta svo, virkar ■essi ÷ryggisventill lř­rŠ­isins, - ■rÝskipting valdsins? Ůjˇ­in křs fulltr˙a sÝna til setu ß Al■ingi. Kosnir eru frambjˇ­endur, sem stjˇrnir og rß­ stjˇrnmßlaflokka hafa sam■ykkt a­ megi setjast ß ■ing. Me­ r÷­un frambjˇ­enda ß lista hafa stjˇrnmßlaflokkarnir ■vÝ ■rengt mj÷g a­ kosningarrÚtti almennings, rÚttinum til a­ velja sÚr fulltr˙a ß ■ing. Me­ r÷­un ß lista eru 40 – 50 ■ingsŠti af 63 ■egar m÷nnu­ og ■au sem eftir eru ver­a setin af einhverjum ■eim, sem flokkarnir hafa ßkve­i­ a­ kjˇsendur megi velja ß milli. A­ kosningum loknum er myndu­ rÝkisstjˇrn. Oftast eru ■a­ formenn tveggja e­a ■riggja stŠrstu flokkanna ß ■ingi, flokksforingjar meirihluta ■ingmanna, sem mynda meirihlutastjˇrn. A­ venju setjast kj÷rnir ■ingmenn Ý rß­herrastˇlana og gegna ■annig tveimur st÷rfum. Ůar me­ er sjßlfstŠ­i l÷ggjafarvaldsins falli­. Forystumenn stjˇrnmßlaflokkanna velja sÚr flokksbrŠ­ur til ■ingsetu og rß­herra ˙r ■ingli­i. Rß­herrar og embŠttiskerfi­ taka sÝ­an a­ sÚr l÷ggjafarvaldi­, ■annig a­ lagafrumv÷rp eru undirb˙in og frßgengin af stjˇrnarrß­inu, sam■ykkt Ý rÝkisstjˇrn, kynnt Ý ■ingflokkum stjˇrnarflokkanna og keyr­ Ý gegnum Al■ingi. SÚu stjˇrnarrß­smenn ˇsßttir vi­ lagasetninguna mß jafnvel tefja framkvŠmd laganna me­ ßkvŠ­um Ý regluger­um. L÷ggjafarvaldi­ er sem sagt Ý h÷ndum rß­herra og embŠttismanna stjˇrnarrß­sins. En hva­ me­ dˇmsvaldi­? Er ■a­ ˇhß­ valdastofnun sem almenningur getur treyst? Kjˇsum vi­ okkur dˇmara? Nei, forystumenn stjˇrnmßlaflokkanna, sem komnir eru Ý rß­herrastˇla, velja sÚr dˇmara Ý hŠstarÚtt sem hÚra­sdˇm. Hver er ■ß or­in sta­a lř­rŠ­isins og ■rÝskiptingar valdsins ■egar stofnanir og forysta rÝkisstyrktra stjˇrnmßlaflokka ßkve­a hverjir megi ver­a ■ingmenn, hverjir skuli ver­a rß­herrar og hverjir komist Ý dˇmaraembŠtti? Foringjarnir setjast sjßlfir Ý rß­herrastˇla og velja me­ sÚr trausta flokksmenn. FramkvŠmdavaldi­ segir sÝ­an Al■ingi fyrir verkum og velur dˇmara ß bŠ­i dˇmsstig. Vi­ ■essar a­stŠ­ur fara ÷flugir flokksgŠ­ingar sÝnu fram, jafnvel ß svig vi­ almennt velsŠmi, sem og l÷g og reglur. ١ almenningi ofbjˇ­i framganga ■eirra ■urfa ■eir engu a­ kvÝ­a, flokksbrŠ­ur ■eirra og samherjar ß ■ingi slß um ■ß skjaldborg og finna ■eim sÝ­an feit embŠtti, t.d. sem bankastjˇrar, forst÷­umenn rÝkisstofnana e­a sendiherrar. Einhverjir ■ingmanna vilja reka forst÷­umenn rÝkisstofnana fari ■eir fram ˙r fjßrl÷gum. LÝtum ß dŠmi. Al■ingi setur nßkvŠm l÷g um grunnskˇla rÝkisins. Fyrirkomulag skˇlahalds er nßnar ˙tfŠrt Ý regluger­um, nßmstilh÷gun Ý nßmsskrß. Kostna­ur vi­ kennslu rŠ­st Ý kjarasamningum. A­ fyrirmŠlum og forsendum gefnum, reiknar forst÷­uma­ur ˙t heildarkostna­ rÝkisins vi­ framkvŠmd laganna og skilar inn Ý vi­komandi rß­uneyti sem till÷gu til fjßrlaga. Rß­uneyti ber a­ skila raunhŠfum ni­urst÷­um forst÷­umanns til fjßrlaganefndar en ■ß gerist ■a­ a­ hŠkkun ˙tgjalda ß milli ßra ■ykir of mikil og rß­uneyti­ lŠkkar ni­urst÷­ut÷lu forst÷­umanns um 10%. Stjˇrnarli­ar Ý fjßrlaganefnd tr˙a fjßrlagatill÷gum ˙r rß­uneyti rß­herra sÝns og telja sig tryggja l÷gbo­na framkvŠmd skˇlastarfs me­ sam■ykkt ■eirra. FramkvŠmd stendur ˇh÷ggu­ en fjßrveiting skorin ni­ur um 10%. ËhjßkvŠmileg aflei­ing er fram˙rkeyrsla upp ß r˙m 11%, sem sÝ­an er h÷f­ til marks um ˇrß­sÝu forst÷­umanns og ˇhlř­ni vi­ fjßrl÷g! Ůa­ er varla hlutverk framkvŠmdavaldsins a­ hindra framkvŠmd l÷gbo­innar almanna■jˇnustu me­ ˇraunhŠfum fjßrlagatill÷gum e­a tefja gildist÷ku laga me­ ßkvŠ­um Ý regluger­um. Ef framkvŠmdavald og fjßrlaganefnd valda hlutverki sÝnu ■arf engan a­ reka; en ver­i ■eim ß mist÷k e­a misgj÷r­ir mß alltaf kenna ÷­rum um og jafnvel refsa me­ brottvÝsun.

ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband